Perde duvarlar, yüksek rijitlikleri nedeniyle yatay etkilerin büyük bir kısmını karşılarlar. Bunun yanında taşıyıcı sistemin yatay ötelenmesini sınırlayarak deprem etkisinde taşıyıcı olan veya olmayan yapı elemanlarındaki hasarın sınırlı kalmasını sağlarlar. Ayrıca perde duvarlar, katlar arası yatay yer değiştirmelerin sınırlanmasını sağlayarak çerçeve sistemde ikinci mertebe etkilerin büyümesini engellemeye yardımcı olur.

Yapıya etkiyen düşey yükleri karşılamak için genellikle kolonlar yeterli olmaktadır. Dolayısıyla taşıyıcı sisteminde perde duvar bulunmayan (düşey taşıyıcı olarak sadece kolon bulunan) taşıyıcı sistemler düşey yükün taşınmasında bir sorun yaşamazlar. Ancak özellikle ülkemiz gibi deprem riski altında bulunan yerlerde perde duvar kullanmadan bir tasarım yapmak artık pek mümkün değildir. Perdelerin eğilme rijitlikleri çok büyük olduğundan yapıya etkiyen yatay yüklerin (deprem ve rüzgar yükü) büyük bölümü perdeler tarafından karşılanmaktadır.


PERDE DUVAR İÇİN RİJİTLİK KAVRAMI?


Yukarıdaki resimde perde duvara etkiyen yatay yük sonucunda perdenin güçlü ekseni etrafında oluşan eğilme momenti görülmektedir. Eğilme rijitliğinin atalet momentiyle doğru orantılı olduğu düşünüldüğünde; perde duvarlar resimde de görüldüğü gibi güçlü ekseni etrafında çok büyük atalet momentine sahiptir. Atalet momentinin büyük olması rijitliğin fazla olduğu anlamına gelir. Rijitliği fazla olan eleman da o yönden gelen yatay yüklerin büyük çoğunluğunu karşılar. Perde duvarın diğer ekseni (zayıf eksen) etrafındaki eğilme rijitliği ise daha düşüktür. Bu nedenle kalıp planında kolon ve perde duvar yerleşimi yapılırken güçlü eksen-zayıf eksen kavramlarına dikkat etmek gerekmektedir.

Kalıp planında kolon ve perdeler düzgün dağıtılmış ise perdelerde çok büyük eksenel kuvvetler oluşmaz. Bunun sonucunda kolon temellerinde normal kuvvet etkili olurken, perde temellerinde moment etkili olur. Bu durum perde temellerinde zemin ile temel arasında çekme bölgelerinin büyük olmasına neden olur. Bunun için perdeye yakın kolonlarla arasındaki mesafeyi büyüterek perde normal kuvveti arttırılabilir.

Deprem yönetmeliğinde planda uzun kenarının kalınlığına oranı en az 6 olan düşey taşıyıcı sistem elemanı perde olarak tanımlanmaktadır. Perde kesitleri dikdörtgen olabildiği gibi; I, L, H, Y ,T, U gibi formlarda da ortaya çıkabilir.

 


Kaynak: Deprem Yüklerinin Karşılanmasında Betonarme Perdeler – Zekai CELEP, Yıldır AKKAYA

http://www.imo.org.tr/resimler/ekutuphane/pdf/1285.pdf

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz